Güneş enerjisi panelleri ile kentsel tarımı çatı mimarisinde buluşturan agrivoltaik sistemler üzerine yapılan araştırmalar, panellerin gölgesinde yetiştirilen safranın ürün verimini iki katına çıkardığını kanıtladı. Colorado Eyalet Üniversitesi tarafından Denver’daki CSU Spur yerleşkesinde yürütülen çalışma, yeşil çatı alanlarında hem elektrik hem de yüksek değerli tarımsal kazanç elde edilebileceğini gösterdi.
Yüzde 40 oranında ışık geçirgenliğine sahip güneş panellerinin altına kurulan parsellerde, gölgeli bölgedeki safranların açık alandaki çatılara kıyasla iki kat fazla çiçek açtığı ve iki kat daha fazla kurutulmuş ürün sağladığı saptandı. Yeşil çatıların bünyesindeki sert mikroklima koşulları ile süzek ve besin yönünden fakir toprak yapısının safran bitkisi için uygun bir ortam yarattığı kaydedildi.
Işık Dengesi ve Bölgesel Verim Farkları
CSU araştırmacıları Jennifer Bousselot ve Reece Bailey tarafından yayımlanan raporda, aşırı gölgelemenin rekolteyi düşürebileceği uyarısı yapılarak topraktan yaklaşık 1,8 ila 2,4 metre yükseklikteki yüzde 30 ila 40 geçirgenlikteki paneller tavsiye edildi. Doğu Fas’ta gerçekleştirilen 24 aylık bir diğer saha çalışmasında ise en yüksek verim yüzde 30 gölgeleme ve yüzde 70 güneş ışığıyla sağlandı. Ölçüm tekniklerinin farklılığı nedeniyle tüm iklim koşulları için tek bir ışık formülünün bulunmadığı bildirildi.
Ekonomik Projeksiyon ve İş Gücü Faktörü
Colorado ekibinin 46 kilovatlık çatı paneli ve 405 metrekarelik ekim alanı üzerinden kurguladığı senaryoda; gramı 35 dolar olan safran, adedi 25 sent olan soğanlar ve 5 yılda 13 bin 470 dolar getiren elektrik üretimiyle 5 yılın sonunda yaklaşık 61 bin dolar net kazanç hesaplandı. İlk yıl maliyetlerinin geliri aştığı ve sıfırdan panel kurulum masraflarının bu bütçeye dahil edilmediği vurgulandı.
Vermont Üniversitesi verilerine göre, 1 gram kurutulmuş safran için 159 ila 179 adet çiçeğin elle toplanıp kırmızı tepeciklerinin ayrılması gerekiyor. Ekim veya Kasım aylarındaki hasat dönemi üreticilere mevsim sonu ek gelir yaratırken, CSU uzmanları sürecin operasyonel zorluklarına dair şu değerlendirmede bulundu:
dikim, bakım ve hasat süreçlerinin tamamen elle yapılması sebebiyle çatı sistemlerinin kurulum ve işletim aşamalarında planlı bir yönetim gerektirdiğini altını çizerek belirtti.
